 TRİGEMİNAL NEVRALJİDE RADYOFREKANS TERMOKOAGULASYON (RFT) TEDAVİSİ
Genel bilgi:
Trigeminal sinir beyinden çıkan 12 çift sinirden birisidir. 5. beyin siniri olarak da bilinir. 3 büyük dala ayrılarak yüz ve kafa derisine dağılan trigeminal sinirin dalları yüzün duyusunu ve motor uyarısını sağlar(Şekil-1,2).
Şekil 1
Trigeminal nevralji, genellikle yüzün yarısında trigeminal sinirin dağılım alanında birkaç saniyeden birkaç dakikaya kadar sürebilen ani ve şiddetli ağrı ile karakterizedir. Ağrı kendiliğinden başlayabildiği gibi yüzde ve ağız içindeki bir tetik noktanın uyarılması sonucu da ortaya çıkabilir. Bu tetik nokta, konuşma, çiğneme, yüz hareketleri, dokunma, soğuk ve sıcak sıvıların alınmasıyla, rüzgara maruz kalmakla uyarılabilir. İki taraflı trigeminal nevralji, hastaların yaklaşık % 3-6’sında görülür. Ağrının ortaya çıkmasında trigeminal sinirin uyarılmasına neden olan bir sebep varsa ikincil trigeminal nevralji adı verilir ve tedavide etken ortadan kaldırılmaya çalışılır. Ancak trigeminal siniri uyaran bir etkenin varlığı gösterilememiş ise birincil trigeminal nevralji adı verilir ve tedavi sinirin ağrı üretmesini engellemeye yönelik olarak yapılır.
Radyofrekans termokoagülasyon (RFT), yüksek frekanslı elektrik akımı ile elde edilen ısı vasıtasıyla sinir veya sinir ağında lezyon oluşturarak kalıcı veya uzun süreli olarak sinirin devre dışı bırakılmasıdır. RFT kronik ağrı tedavisi amacıyla sinir liflerinin selektif olarak hasarlanmasında en etkili yöntemlerden birisidir. RFT planlanan tüm girişimler radyolojik görüntüleme altında gerçekleştirilir.
Şekil 2
RFT nedir?
Radyofrekans termokoagülasyon (RFT), kontrollü elektrik enerjisi uygulayarak dokuda sıcaklığa veya uygulama süresine bağlı olarak lezyon oluşturulmasıdır. Gövdesi yalıtılmış ancak ucu yalıtımsız olan özel iğne lezyon oluşturulacak sinir dokusuna yerleştirilir. Radyofrekans aygıtına bağlanan iğne ile aygıttan dokuya doğru bir akım oluşur(Şekil-2). Isınma elektrodun ucunda değil dokunun kendi içinde oluşur. Elektrodun ucu ısınan dokunun içinde bulunduğundan, elektrot ile doku arasında termal denge oluşana kadar elektrot ısıyı absorbe eder. Bu duruma ulaşıldığında probun ucundaki sıcaklık dokuda oluşan en yüksek sıcaklığa eşit olur. Akım elektrodun ucundan dokuya yayıldığından akımın en yoğun yani sıcaklığın en yüksek olduğu bölge elektrodun ucuna en yakın dokulardır. Lezyonun büyüklüğü sıcaklığa ve uygulama süresine bağlıdır.
Trigeminal nevraljide RTF uygulaması nedir?
Hasta skopi masasına sırtüstü pozisyonda yatırılır. İşlemin yapılacağı bölgenin temizliği sağlanır ve bölge steril olarak silinip hazırlanır. Skopi (X ışınları kullanarak görüntüleme sağlayan cihaz) kontrolü ile müdahalenin yapılacağı bölge görüntülenerek, uygun teknikle ağrının oluştuğu bölgenin özelliğine göre trigeminal sinirin çıktığı sinir köküne özel iğne vasıtasıyla ulaşılır. İğne, radyofrekans aygıtına bağlanarak gerekli uyaranlar verilir(Şekil-3).
İğnenin doğru yerde olduğu tespit edildikten sonra sinir köküne kontrollü elektrik enerjisi uygulanarak dokuda sıcaklığa veya uygulama süresine bağlı olarak lezyon oluşturulur.
Şekil-3
Kimlere trigeminal RFT yapılabilir?
Daha önce ilaç tedavisi yapılmış ancak fayda görememiş olan hastalarda trigeminal sinir blokajı veya trigeminal RFT uygulanabilmektedir.
RFT’den önce ne yapılmalı?
Girişim gününde başlayan veya daha öncesinden başlamış olan grip, sinüzit veya benzeri bir enfeksiyonunuz varsa yahut sebebi saptanmamış da olsa yüksek ateşiniz varsa girişimden önce mutlaka doktorunuza bildiriniz.
Aspirin®, Coraspin ®gibi kan sulandırıcı ilaçlar ve gingko biloba içeren Tebokan®, Bilokan® türü ilaçlar 4 gün önceden kesilmeli.
Özel durumlarda kullanılan pıhtılaşma önleyici ilaçlar (Coumadin® , Plavix®) da size bu ilaçları kullanmanızı öneren hekimle görüşüp hekim onayını almanızın ardından en az 1 hafta önceden kesilmeli.
Girişimin 4 saat öncesinden itibaren tamamen aç ve susuz kalmanız; herhangi bir katı-sıvı gıda, su ve çay almamış olmanız gerekmektedir. Eğer devamlı olarak kullanmanız gereken kalp, şeker veya tansiyon ilacı varsa doktorunuzla görüşerek ilaçları nasıl almanız gerektiğini sorunuz.
Girişim günü mevcut en son tarihli görüntüleme yöntemi ve filmleri ( MR-EMG-Tomografi) beraberinizde getiriniz.
Müdahalenin yapılacağı bölgede açık yara veya enfeksiyon düşündürecek cilt defektlerinin varlığında doktorunuza danışınız.
Mutlaka size eşlik edebilecek bir refakatçi ile geliniz, yalnız gelmeyiniz.
RFT sonrası ne olur?
RFT uygulanan taraftaki yüzde ağrı ve uyuşukluk olacaktır. İşlem sonrası yüzde şişlik oluşmaması için girişimin yapıldığı tarafa buz torbası uygulaması yapılacaktır.
Kimlere RFT yapılmaz?
1. Girişim döneminde aktif enfeksiyonu olan,
2. Gebe olan veya gebe olma ihtimali olan,
3. Kanama bozukluğu olan,
4. Girişim bölgesinde enfeksiyonu olan,
5. Girişim yapılmasını kabul etmeyen hastalara girişim yapılmaz.
Riskler nelerdir?
1. Kanama
2. Bulantı-kusma, baş dönmesi
3. Çiğneme zorluğu
4. Uçuk çıkması
5. Gözle ilgili komplikasyonlar: Gözde şişme,geçici görme kaybı ve diplopi daha sonraki dönemlerde göz kapağının kapatılamaması, göz kuruluğu ortaya çıkabilir.
6. Baş ağrısı
7. Lokal anesteziklere karşı toksik reaksiyon
8. Stellar ganglion bloku
 |
