Botulinum Toksini (BTX), halk arasında yılan zehiri olarak bilinmesine rağmen aslında tıp dilinde « Clostridium Botulinum » adıyla anılan bakterinin salgıladığı bir toksindir. Bu bakterinin yol açtığı zehirlenme tablosuna « botulizm » denir. Varlığı 19. yüzyılın sonlarından beri bilinmektedir. Botulizm ilk kez literatüre o tarihlerde geçmiştir. Botulizm hijyenik koşulların düzelmesiyle, evde yapılan konserve geleneğinin giderek azalmasıyla, günümüzde daha az görülen bir zehirlenmesi tablosudur. Botulizme yol açan BTX bilinen en güçlü nörotoksindir.

Ne zamandan beri tedavi amacıyla kullanılıyor, kullanım alanları nelerdir ? 

1980'lerin başindan itibaren medikal alanda uygulanmaya başlanan BTX’nin ilk kullanım alanı şaşılıktı. Daha sonra hızla nörolojinin kullanım alanına girdi.
Distonilerin (vücutta yüz dahil birçok bölgesinde istemsiz hareketlere yol açan hastalıklar gurubu) tedavisinde, özellikle de fokal distonilerin tedavisinde başarıyla kullanılmaktadır. Medikal tedavinin de söz konusu olduğu bu hastalıklarda artık BTX ‘nin ilk tercih edilen tedavi yaklaşımı olduğunu vurgulamak gerek. Kas içine enjekte edilerek olarak kullanılan bu ajan başlıca aşırı kasılan kasta geçici güçsüzlük yaparak etkisini göstermekte, bu etki de 3-4 ay sürmektedir.

BTX’nin nörolojide kullanıldığı alanlar giderek genişledi ; serebral palsi (CP), multiple skleroz (MS), beyin kanaması veya beyin damarı tıkanmasına bağlı olarak ortaya çıkan inme gibi hastaliklarda ortaya çikan spastisiteyi ortadan kaldirmak amacıyla, hastaya fonksiyonel açıdan katkıda bulunacak kas gruplarının enjeksiyonu başarılı sonuçlar vermektedir. Aslında uzun süredir- 25 yıldır- tıbbın hizmetinde olan BTX hekimlerin gayet iyi bildiği etkili bir tedavi yöntemidir. Yüz çizgilerini ortadan kaldırmak amacıyla kozmetik alanda kullanıldığından beri medyada sık olarak ismi geçmeye başladı. Yukarıda da vurgulandığı gibi, BTX ile büyük bir hasta ve hastalıklar grubunun sağaltımı sağlandığında daha geniş bir yelpazeyi içeren diğer kullanım alanlarının öneminin vurgulanması gerektiğini düşünmekteyiz. Uygulama alanlarından aşağıda daha ayrıntılı söz edilecektir.

Botulinum toksininin etki mekanizması nedir?

BTX kas içine enjekte edildiğinde o kas veya kas gruplarının sinirlerini geçici olarak devre dışı bırakıp istemsiz hareketleri ve aşırı kasılmayı ortadan kaldırır. Sözü edilen geçici etki 3-4 ay kadar sürer ve bu süre sonunda kasılmalar tekrar başlayabilir. Bu nedenle enjeksiyonları tekrarlamak gereklidir. Bazı uygulama alanlarında etki daha uzun sürebilir [örneğin kozmetik amaçlı uygulamalar ve hiperhidroziste (aşırı terleme) ]. BTX nin uygulama alanlarından aşağıda söz edilecektir.